menu

'Rechter geeft mkb'ers houvast met beklemtonen zorgplicht bank'

03/04/2018

De ongekend harde tik die het Gerechtshof Arnhem dinsdag uitdeelde aan Rabobank vanwege machtsmisbruik bij het inmiddels failliete bouwbedrijf Midreth opent deuren voor andere mkb'ers die vergelijkbare gedragingen van hun bank meemaakten. Dat zeggen diverse deskundigen in reactie op het vonnis. Het arrest in de zaak Leliveld versus Rabo biedt 'zeker aanknopingspunten', zegt claimadvocaat Hendrik Jan Bos.

Interessant aan de uitspraak is dat een rechter voor de tweede keer in korte tijd verwijst naar artikel 2 van de algemene bankvoorwaarden om te onderbouwen dat een bank in strijd heeft gehandeld met de bancaire zorgplicht.

Twee weken geleden bepaalde de rechtbank van Zeeland-West-Brabant, eveneens in een zaak tussen Rabobank en een mkb-klant, dat de bank niet zomaar renteopslagen mocht verhogen, hoewel die mogelijkheid wel in het contract stond beschreven. De contractuele zorgplicht ging voor andere contractbepalingen, aldus de rechter in die zaak.

'Waar rechters eerder de nadruk legden op contractvrijheid van de bank, zie je in deze twee recente zaken meer aandacht voor de contractuele zorgplicht', zegt advocaat financieel recht Jasper Hagers. 'In zijn vonnis van dinsdag zegt het Hof Arnhem duidelijk dat de gedragingen van Rabobank in de Midreth-zaak uiterst onzorgvuldig zijn. Een klant die met de rug tegen muur stond werd een heel nadelige deal door de strot geduwd. Zo hoort een bank zich dus niet te gedragen.'

Advocaat Tom de Waard van De WaardSinke Advocaten treedt onder meer op namens de familie Ter Haar in de zaak die zij voert over het faillissement van reisorganisatie Oad tegen eveneens Rabobank. 'De rechter geeft nieuwe invulling aan het begrip zorgplicht', stelt hij. 'In eerste instantie gold die vooral voor particulieren, maar de ontwikkeling is dat die evenzeer van toepassing is voor de kredietverlening aan het bedrijfsleven en dan met name het midden- en kleinbedrijf. De vraag die dan voorligt, is of een bank bij het opzeggen van de kredietverlening voldoende rekening houdt met het belang van de klant. Als de bank zijn zorgplicht schendt, is sprake van een onrechtmatige daad.'

De Waard haalt een concreet voorbeeld aan uit de Oad-zaak om aan te geven waar de schoen wringt: 'In een interne notitie stelde een medewerker van bijzonder beheer dat het in het belang van de bank was om een reddingsplan af te wijzen en het krediet op te zeggen, waarmee het faillissement onafwendbaar was. Dat was in strijd met de zorgplicht.'

Oud-bankier en huidig verandermanager Folkert Fennema noemt de uitspraak 'mooi maar ook moeilijk'. Die kwalificatie zit 'm vooral in het feit dat invulling van de zorgplicht zeer subjectief is en dat vermoedelijk ook zal blijven. 'Of maatregelen die een bank neemt excessief zijn of niet, is helemaal afhankelijk van aan wie je het vraagt. Het oordeel daarover kan bij wijze van spreken afhankelijk zijn van de vraag of de betreffende rechter die dag ruzie heeft gehad met zijn vrouw of niet.'

Hoewel toezichthouder AFM na een aantal steekproeven in 2015 niet kon vaststellen dat banken mkb’ers in bijzonder beheer structureel benadelen, valt er onder de deskundigen brede herkenning te beluisteren naar aanleiding van de Midreth-zaak.

Advocaat Bos noemt de door het Hof afgekeurde handelwijze van Rabobank 'heel herkenbaar uit de dossiers van mijn kantoor'. Hij noemt het voorbeeld van 'Deutsche Bank die een bloembollenteler dwong om zijn beste grond te verkopen. Gelukkig heeft die bollenteler het overleefd en hebben wij hem kunnen begeleiden naar een andere bank en zijn we nu bezig om de schade op Deutsche Bank te verhalen.'

Ook Fennema ziet een veel vaker terugkerende handelswijze. Hij vertelt over een grote bouwondernemer die hij bijstond, waar in bijzonder beheer van ING excessieve verhogingen werden doorgevoerd, die door de bank nooit werden onderbouwd. 'Daar werden opeens maandelijks bijzonderbeheer-fees in rekening gebracht, die opliepen tot een paar ton per jaar. Dat werd dan gewoon automatisch afgeboekt.' In een schikking betaalde ING de ondernemer uiteindelijk 9 ton om over te stappen naar een andere bank.

Hugo van Wijk van adviesbureau Vallstein denkt dat de zaak Midreth een 'extreem geval' is, maar stelt tegelijkertijd dat het 'zeker geen uitzondering' is dat een bank een cliënt dubbel zwaar laat betalen in dit soort situaties. 'Ze leggen zichzelf helemaal bovenop en trekken onevenredig veel vergoedingen naar zich toe. Dat is misbruik van de situatie. Goed dat een rechter dat eens hardop zegt.'

Volgens De Waard zouden zaken zoals Oad en nu Midreth aanleiding moeten zijn voor grondig onderzoek. 'Hoeveel bedrijven slachtoffer zijn van het optreden van banken is onbekend. Er is nooit systematisch onderzoek naar gedaan. De studie van de AFM leverde in dat opzicht ook niets op. De AFM was hiertoe niet geëquipeerd. Daarna is er nooit opdracht gegeven voor grootschalig onderzoek.'

Jan Adriaanse, hoogleraar turnaround management en partner bij BFI Global doet naar eigen zeggen wel regelmatig onderzoek naar de praktijk van Bijzonder Beheer. ‘Al sinds 2002, 2003 is het algehele beeld uit de onderzoeken dat bijzonder beheer zorgvuldig omgaat met de belangen van de klant. Het zijn casussen als deze met de Rabobank die blijven hangen in de beeldvorming.'

Bron: FD.nl

CashFlex:

  • No nonsense
  • Ondernemers in staat stellen kansen te benutten
  • Unieke financiële producten voor het MKB
  • Loyaliteit, persoonlijk contact     
  • Betrouwbare en flexibele partner
  • Voor bedrijven met een omzet van:
    € 500.000 - € 40 miljoen       
  • Snelheid in beslissingen & uitboeken
  • Door ondernemers, voor ondernemers